وکیل قصور پزشکی و مسئولیت حرفه‌ای در تهران، شکایت، دفاع و رضایت آگاهانه

هر نتیجه‌ی نامطلوب درمانی، قصور پزشکی نیست.

پزشکی ذاتاً با عدم قطعیت همراه است و بسیاری از عوارض، حتی با رعایت کامل استانداردها، ممکن است رخ دهند.

پرسش در این پرونده‌ها این نیست که «آیا نتیجه بد بود؟»؛ پرسش این است که «آیا آنچه انجام شد، با استاندارد حرفه‌ای منطبق بود؟»

این صفحه هم برای بیماران و خانواده‌هایی نوشته شده که با نتیجه‌ای غیرمنتظره روبه‌رو شده‌اند و هم برای پزشکان و مراکز درمانی که با شکایتی مواجه‌اند.

تفاوت عارضه و قصور

تفکیک این دو، هسته‌ی اصلی هر پرونده‌ی پزشکی است:

• عارضه، نتیجه‌ی شناخته‌شده‌ای است که ممکن است با وجود اقدام درست رخ دهد
• قصور، انحراف از استاندارد متعارف حرفه‌ای است

اثبات قصور نیازمند نشان دادن این است که اقدام انجام‌شده با آنچه یک پزشک متعارف در همان شرایط انجام می‌داد، تفاوت داشته است.

صورت‌های قصور

در بررسی این پرونده‌ها معمولاً به این عناوین توجه می‌شود:

• بی‌احتیاطی
• بی‌مبالاتی
• عدم مهارت
• عدم رعایت نظامات دولتی
• تأخیر در تشخیص یا درمان
• ارجاع نکردن به‌موقع به متخصص

رضایت آگاهانه

رضایت آگاهانه صرفاً امضای یک فرم نیست.

آنچه اهمیت دارد این است که بیمار پیش از اقدام، از موارد زیر آگاه شده باشد:

• ماهیت اقدام درمانی
• عوارض محتمل
• گزینه‌های جایگزین
• پیامد انجام ندادن درمان

فرمی که بدون توضیح واقعی امضا شده باشد، در عمل ارزش اثباتی محدودی دارد.

مسئولیت پزشک و مسئولیت بیمارستان

در بسیاری از پرونده‌ها بیش از یک مسئول مطرح است.

باید تفکیک شود که موضوع به کدام‌یک مربوط است:

• اقدام درمانی پزشک
• عملکرد کادر پرستاری
• تجهیزات و امکانات مرکز درمانی
• شرایط بهداشتی
• فرآیندهای اداری و پذیرش

نقش پرونده‌ی پزشکی

پرونده‌ی بالینی، مهم‌ترین سند این دعاوی است.

مواردی که اهمیت دارد:

• شرح حال و سیر درمان
• دستورات پزشک
• گزارش عمل
• نتایج آزمایش و تصویربرداری
• برگه‌های رضایت
• گزارش‌های پرستاری

دریافت تصویر کامل پرونده، معمولاً نخستین گام عملی است.

پزشکی قانونی و کمیسیون‌های تخصصی

در این پرونده‌ها، نظر مراجع تخصصی نقش تعیین‌کننده دارد.

ارائه‌ی دقیق و منظم مستندات به این مراجع، بیش از استدلال‌های کلی بر نتیجه اثر می‌گذارد.

امکان اعتراض به نظریه وجود دارد، اما اعتراض باید بر ایراد فنی مشخص استوار باشد.

رابطه‌ی سببیت

حتی در صورت احراز قصور، باید نشان داده شود که میان آن قصور و آسیب واردشده رابطه‌ی سببیت وجود دارد.

در پرونده‌هایی که بیمار زمینه‌ی بیماری شدید داشته، این بخش معمولاً دشوارترین قسمت پرونده است.

برای پزشکان و مراکز درمانی

شکایت، معادل محکومیت نیست.

آنچه در دفاع اهمیت دارد:

• مستندسازی دقیق و هم‌زمان اقدامات
• رعایت و اثبات فرآیند رضایت آگاهانه
• تطبیق اقدام انجام‌شده با راهنماهای بالینی
• پاسخ فنی و مستند به نظریه‌های کارشناسی
• پرهیز از اظهارات شتاب‌زده پیش از بررسی پرونده

در این پرونده‌ها، کیفیت مستندسازی روزمره معمولاً بیش از هر دفاع بعدی اهمیت دارد