جرایم سایبری

وکیل جرایم اینترنتی و سایبری در تهران، راهنمای جامع کلاهبرداری آنلاین، فیشینگ، هک و برداشت غیرمجاز

جرایم اینترنتی و سایبری در حقوق ایران

در جرایم سایبری، ممکن است ظرف چند دقیقه پول منتقل شود، حساب کاربری از دسترس خارج شود و بخش مهمی از ادله نیز از بین برود

بخش بزرگی از روابط مالی و اجتماعی امروز در فضای دیجیتال شکل می‌گیرد.

خرید اینترنتی، بانکداری موبایلی، شبکه‌های اجتماعی، رمزارز، پیام‌رسان‌ها، فروشگاه‌های آنلاین و خدمات ابری، فرصت‌های زیادی ایجاد کرده‌اند، اما هم‌زمان شکل جدیدی از جرایم را نیز گسترش داده‌اند.

امروز بسیاری از پرونده‌های کیفری دیگر با یک سند کاغذی یا شاهد حضوری آغاز نمی‌شوند.

ممکن است منشأ پرونده یک لینک جعلی، پیام واتس‌اپ، صفحه اینستاگرام، تراکنش بانکی، کد تأیید یا دسترسی غیرمجاز به حساب کاربری باشد.

از مهم‌ترین پرونده‌های این حوزه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

کلاهبرداری اینترنتی

فیشینگ و سرقت اطلاعات بانکی

برداشت غیرمجاز از حساب

هک و دسترسی غیرمجاز

جعل هویت آنلاین

سوءاستفاده از حساب شبکه‌های اجتماعی

انتشار غیرمجاز تصاویر یا اطلاعات خصوصی

تهدید و اخاذی اینترنتی

نشر اکاذیب و هتک حیثیت در فضای مجازی

کلاهبرداری در خرید و فروش آنلاین

و برخی جرایم مرتبط با رمزارز و سرمایه‌گذاری‌های اینترنتی.

در این پرونده‌ها، سرعت واکنش اهمیت ویژه‌ای دارد.

در جرم سایبری، گاهی چند ساعت تأخیر می‌تواند مسیر پول، اطلاعات فنی یا امکان شناسایی مرتکب را پیچیده‌تر کند

کلاهبرداری اینترنتی چیست؟

کلاهبرداری اینترنتی زمانی مطرح می‌شود که شخص با استفاده از بسترهای رایانه‌ای یا مخابراتی و از طریق رفتار متقلبانه، دیگری را فریب داده و مال، وجه، منفعت یا اطلاعات ارزشمند او را به دست آورد.

اما همانند کلاهبرداری سنتی، هر معامله ناموفق اینترنتی الزاماً کلاهبرداری نیست.

برای مثال اگر شخصی از یک فروشگاه آنلاین کالا خریداری کرده و تحویل با تأخیر مواجه شده باشد، صرف این مسئله به معنای وقوع جرم نیست.

موضوع زمانی جدی‌تر می‌شود که شواهد نشان دهند از ابتدا ساختاری برای فریب وجود داشته است.

برای مثال:

فروشگاه اساساً وجود خارجی ندارد.

تصاویر کالا متعلق به سایت دیگری است.

آدرس و هویت فروشنده جعلی است.

پس از دریافت پول تمام راه‌های ارتباطی مسدود می‌شوند.

چندین قربانی با الگوی مشابه وجود دارند.

یا اسناد و مجوزهای ساختگی برای جلب اعتماد ارائه شده‌اند.

بنابراین در پرونده کلاهبرداری اینترنتی باید میان اختلاف تجاری آنلاین و طرح متقلبانه اینترنتی تفکیک قائل شد.

فیشینگ چیست؟

فیشینگ یکی از رایج‌ترین روش‌های سرقت اطلاعات مالی و بانکی است.

در این روش، مجرم تلاش می‌کند کاربر را متقاعد کند اطلاعات حساس خود را در اختیار یک صفحه یا سامانه جعلی قرار دهد.

ممکن است قربانی پیام دریافت کند که:

بسته پستی شما در انتظار پرداخت است

ابلاغ قضایی جدید دارید

یارانه یا سود سهام برای شما واریز شده است

حساب بانکی شما مسدود خواهد شد

برنده جایزه شده‌اید

یا باید مبلغ بسیار کوچکی برای یک خدمت پرداخت کنید.

لینک موجود در پیام ممکن است کاربر را به صفحه‌ای هدایت کند که ظاهر آن شبیه درگاه بانکی، سامانه دولتی یا یک وب‌سایت معتبر است.

پس از وارد کردن اطلاعات کارت، رمز یا کد تأیید، اطلاعات در اختیار مجرم قرار می‌گیرد.

سپس ممکن است در فاصله کوتاهی برداشت‌های متعدد انجام شود.

اگر از حساب بانکی پول برداشت شد، اولین اقدامات چیست؟

در چنین شرایطی سرعت بسیار مهم است.

اولین اقدامات عملی معمولاً شامل این موارد هستند:

  1. مسدود کردن کارت یا دسترسی بانکی مربوط
  2. اطلاع فوری به بانک
  3. ثبت و نگهداری اطلاعات تراکنش‌ها
  4. حفظ پیام، لینک و شماره‌ای که از طریق آن فیشینگ انجام شده است
  5. تغییر رمزهای مرتبط
  6. بررسی دسترسی‌های مشکوک به حساب‌های دیگر
  7. مراجعه سریع به مراجع مربوط برای ثبت شکایت
  8. حفظ تلفن همراه و سایر ادله دیجیتال بدون حذف اطلاعات

بزرگ‌ترین اشتباه این است که قربانی، از ترس یا عصبانیت، تمام پیام‌ها و لینک‌ها را پاک کند.

همان داده‌هایی که در نگاه اول بی‌اهمیت به نظر می‌رسند ممکن است برای ردیابی مسیر جرم اهمیت داشته باشند.

برداشت غیرمجاز از حساب بانکی

همه برداشت‌های غیرمجاز از طریق فیشینگ انجام نمی‌شوند.

ممکن است شخص به اطلاعات کارت، حساب یا تلفن همراه دیگری دسترسی پیدا کند.

ممکن است حساب بانکی قربانی روی دستگاهی دیگر فعال شده باشد.

یا اطلاعات بانکی از طریق بدافزار، دسترسی فیزیکی یا روش‌های مهندسی اجتماعی به دست آمده باشند.

در بررسی چنین پرونده‌ای معمولاً باید مشخص شود:

برداشت از چه حسابی انجام شده است؟

وجه به کدام حساب یا کارت منتقل شده است؟

چند انتقال صورت گرفته است؟

آیا حساب مقصد متعلق به مرتکب واقعی است؟

یا از حساب شخص دیگری به عنوان واسطه استفاده شده است؟

این سؤال آخر اهمیت زیادی دارد.

در جرایم مالی اینترنتی، حسابی که پول ابتدا وارد آن می‌شود الزاماً متعلق به طراح اصلی جرم نیست.

حساب اجاره‌ای و کارت بانکی اجاره‌ای

یکی از پدیده‌های مهم در پرونده‌های مالی سایبری استفاده از حساب‌ها و کارت‌های بانکی متعلق به اشخاص دیگر است.

ممکن است فردی در برابر دریافت مبلغی، کارت بانکی، حساب، شماره موبایل یا دسترسی بانکی خود را در اختیار شخص دیگری قرار دهد.

در برخی موارد نیز شخص تصور می‌کند برای یک «کار اینترنتی» یا «تسویه مالی شرکت» از حساب او استفاده می‌شود، در حالی که حساب در مسیر انتقال پول حاصل از جرم قرار گرفته است.

این وضعیت می‌تواند برای صاحب حساب مشکلات کیفری جدی ایجاد کند.

جمله:

«پول برای من نبود، فقط از حساب من رد شد»

به تنهایی دفاع کافی نیست.

باید مشخص شود شخص:

چه اطلاعاتی داشته است؟

چرا حساب را در اختیار دیگری گذاشته است؟

چه مبلغی دریافت کرده است؟

با صاحب اصلی عملیات چه رابطه‌ای داشته است؟

و آیا از منشأ غیرقانونی وجه اطلاع داشته است یا خیر.

هک و دسترسی غیرمجاز

در گفتار عمومی، تقریباً هر نوع ورود غیرمجاز به حساب کاربری «هک» نامیده می‌شود.

اما از منظر حقوقی، باید رفتار دقیق مشخص شود.

دسترسی بدون مجوز به داده‌ها یا سامانه‌های حفاظت‌شده می‌تواند عنوان کیفری داشته باشد.

این موضوع ممکن است شامل دسترسی به:

ایمیل

حساب شبکه اجتماعی

سرور شرکت

حساب کاربری

فایل‌های محرمانه

سامانه داخلی سازمان

یا اطلاعات ذخیره‌شده روی تجهیزات دیجیتال

باشد.

حتی اگر شخص چیزی را حذف نکرده یا پولی برداشت نکرده باشد، خود دسترسی غیرمجاز در شرایط قانونی می‌تواند موضوع مسئولیت کیفری باشد.

اگر همسر یا شریک عاطفی وارد تلفن یا حساب ما شود، هک محسوب می‌شود؟

رابطه شخصی میان افراد به تنهایی مجوز دسترسی نامحدود به اطلاعات دیجیتال یکدیگر ایجاد نمی‌کند.

اما تحلیل حقوقی پرونده به شرایط واقعی بستگی دارد.

برای مثال باید بررسی شود:

رمز با رضایت قبلی در اختیار شخص بوده است؟

دسترسی محدود یا عمومی بوده است؟

اجازه قبلی پس گرفته شده؟

شخص از حدود دسترسی مجاز عبور کرده است؟

چه اطلاعاتی مشاهده، کپی یا منتشر شده‌اند؟

بنابراین حتی در اختلافات خانوادگی نیز دسترسی به تلفن، ایمیل یا حساب شبکه اجتماعی دیگری می‌تواند آثار حقوقی مستقلی داشته باشد.

جعل هویت در فضای مجازی

ساخت حساب با نام و تصویر دیگری یکی دیگر از مشکلات رایج فضای آنلاین است.

ممکن است شخصی با استفاده از هویت فرد دیگری:

از مردم پول دریافت کند

مطالب توهین‌آمیز منتشر کند

پیام‌های نامناسب ارسال کند

از اعتبار شخص برای فروش کالا استفاده کند

یا خود را به عنوان مدیر، پزشک، وکیل، شرکت یا شخصیت شناخته‌شده معرفی کند.

در چنین پرونده‌ای صرف بستن حساب جعلی همیشه کافی نیست.

باید مشخص شود چه خسارتی ایجاد شده و چه عناوین کیفری دیگری در کنار جعل هویت قابل بررسی هستند.

هک اینستاگرام و شبکه‌های اجتماعی

از دست رفتن دسترسی به یک حساب شبکه اجتماعی ممکن است برای یک شخص عادی مسئله‌ای محدود باشد، اما برای یک کسب و کار یا فرد شناخته‌شده می‌تواند خسارت مالی و حیثیتی گسترده‌ای ایجاد کند.

پس از تصاحب حساب، مرتکب ممکن است:

از دنبال‌کنندگان درخواست پول کند

تبلیغات جعلی منتشر کند

اطلاعات خصوصی را استخراج کند

حساب را بفروشد

مالک اصلی را تهدید کند

یا برای بازگرداندن حساب درخواست وجه کند.

در این شرایط علاوه بر تلاش برای بازیابی حساب، باید ادله مربوط به نحوه تصاحب، پیام‌های اخاذی و تراکنش‌های مالی حفظ شوند.

اخاذی اینترنتی و تهدید به انتشار تصاویر خصوصی

یکی از حساس‌ترین پرونده‌های سایبری زمانی است که شخصی با در اختیار داشتن تصویر، ویدئو، پیام یا اطلاعات خصوصی دیگری او را تهدید می‌کند.

برای مثال:

«اگر پول ندهی تصاویر را منتشر می‌کنم.»

یا:

«اگر رابطه را ادامه ندهی پیام‌ها را برای خانواده یا محل کار می‌فرستم.»

این رفتار ممکن است هم‌زمان چند عنوان کیفری ایجاد کند.

نکته مهم برای قربانی این است که از تصمیم‌های عجولانه پرهیز کند.

پرداخت پول الزاماً باعث پایان اخاذی نمی‌شود.

در برخی پرونده‌ها، پرداخت نخست تنها باعث ایجاد درخواست‌های بعدی می‌شود.

بهتر است پیام‌ها، حساب‌های کاربری، شماره‌ها و تمام مستندات حفظ شوند و پرونده سریعاً بررسی شود.

انتشار تصاویر و اطلاعات خصوصی

فضای مجازی مالکیت اطلاعات خصوصی افراد را از بین نمی‌برد.

انتشار تصویر، فیلم یا اطلاعات خصوصی اشخاص بدون رضایت و در شرایطی که قانون برای آن مسئولیت تعیین کرده است، می‌تواند پیامدهای کیفری و مدنی داشته باشد.

در این نوع پرونده‌ها باید تفاوت میان چند رفتار مشخص شود:

دسترسی غیرمجاز به اطلاعات

کپی کردن اطلاعات

تهدید به انتشار

انتشار واقعی

ویرایش یا تحریف محتوا

و استفاده از محتوا برای اخاذی.

هر یک ممکن است آثار متفاوتی داشته باشد.

توهین و افترا در اینستاگرام

شبکه اجتماعی یک فضای خارج از قانون نیست.

اگر شخصی در پست، استوری، کامنت یا پیام عمومی، دیگری را مورد توهین قرار دهد یا جرم مشخصی را به او نسبت دهد، ممکن است همان عناوین کیفری توهین یا افترا مطرح شوند.

اگر مطالب خلاف واقع به شکل گسترده منتشر شوند، موضوع نشر اکاذیب و قوانین مرتبط با فضای رایانه‌ای نیز ممکن است قابل بررسی باشد.

از منظر عملی، در پرونده‌های شبکه‌های اجتماعی باید سریعاً موارد زیر ثبت شوند:

نام کاربری

آدرس صفحه

تاریخ و ساعت انتشار

متن کامل

تصاویر

کامنت‌ها

و در صورت امکان سایر اطلاعات مربوط به حساب.

تنها یک اسکرین‌شات بدون اطلاعات زمینه‌ای همیشه بهترین مدرک نیست.

کلاهبرداری در اینستاگرام و فروشگاه‌های آنلاین

یکی از رایج‌ترین الگوها، فروش کالا از طریق صفحه‌هایی است که پس از دریافت وجه پاسخگو نیستند.

اما قبل از شکایت کیفری باید موضوع بررسی شود.

ممکن است فروشنده واقعی باشد ولی در تحویل کالا تخلف قراردادی کرده باشد.

در مقابل، نشانه‌هایی مانند موارد زیر می‌توانند احتمال وجود طرح متقلبانه را افزایش دهند:

قیمت بسیار پایین‌تر از بازار

اصرار بر واریز سریع

استفاده از کارت متعلق به شخص دیگر

نبود آدرس واقعی

ارسال مدارک جعلی

مسدود کردن مشتری بلافاصله پس از واریز

تغییر مداوم نام صفحه

و وجود قربانیان متعدد.

در این پرونده‌ها مسیر پول و هویت صاحب حساب دریافت‌کننده اهمیت ویژه‌ای دارد.

کلاهبرداری اینترنتی در خرید و فروش خودرو و ملک

جرایم سایبری همیشه برای مبالغ کوچک نیستند.

برخی پرونده‌ها با آگهی اینترنتی ملک یا خودرو آغاز می‌شوند.

فروشنده ممکن است:

خود را مالک معرفی کند

مدرک دیگری را ارسال کند

برای «رزرو» مبلغی بگیرد

یا با ایجاد فشار زمانی، خریدار را وادار به پرداخت بیعانه کند.

گاهی آگهی کاملاً واقعی به نظر می‌رسد، اما تصاویر و مشخصات از آگهی شخص دیگری کپی شده‌اند.

قاعده عملی مهم این است:

برای معامله‌ای با ارزش بالا، هیچ پرداخت جدی نباید صرفاً بر اساس هویت دیجیتال یک شخص انجام شود

رمزارز و کلاهبرداری‌های سرمایه‌گذاری

پرونده‌های مرتبط با رمزارز از پیچیده‌ترین جرایم مالی اینترنتی هستند.

شیوه‌های متداول ممکن است شامل موارد زیر باشند:

پلتفرم سرمایه‌گذاری جعلی

کیف پول جعلی

توکن بدون پشتوانه

طرح پانزی

معرفی صرافی غیرواقعی

کلاهبرداری از طریق کانال‌های سیگنال

جعل هویت تحلیل‌گران

یا درخواست انتقال رمزارز برای «فعال‌سازی برداشت».

پیگیری این پرونده‌ها می‌تواند به دلیل ماهیت فرامرزی تراکنش‌ها و امکان انتقال سریع دارایی دشوارتر باشد.

به همین دلیل جمع‌آوری دقیق:

آدرس کیف پول

شناسه تراکنش

زمان انتقال

مکالمات

آدرس وب‌سایت

و اطلاعات مرتبط با حساب‌های کاربری

بسیار مهم است.

ادله دیجیتال چگونه حفظ شوند؟

در جرایم سایبری، شکل حفظ مدرک اهمیت زیادی دارد.

بهتر است:

  1. پیام‌ها حذف نشوند
  2. اصل فایل‌ها نگهداری شوند
  3. از صفحه کامل تصویر تهیه شود
  4. تاریخ و زمان قابل مشاهده باشند
  5. نام کاربری و لینک حساب ثبت شوند
  6. رسیدهای بانکی ذخیره شوند
  7. ایمیل‌های اصلی حفظ شوند
  8. تلفن یا کامپیوتر در صورت اهمیت پرونده بدون دستکاری گسترده نگهداری شود
  9. رمزها پس از حفظ ادله امنیتی تغییر کنند
  10. از انتشار عمومی ادله قبل از بررسی حقوقی خودداری شود

گاهی فرد برای اثبات جرم، خودش محتوای خصوصی را در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌کند و ناخواسته مشکل حقوقی جدیدی می‌سازد.

شکایت جرایم اینترنتی از کجا آغاز می‌شود؟

در ایران رسیدگی به این پرونده‌ها بسته به موضوع می‌تواند با گزارش موضوع به پلیس فتا و ثبت شکایت از مسیر قضایی آغاز شود.

پلیس فتا نقش مهمی در بررسی فنی پرونده، شناسایی حساب‌ها، بررسی داده‌های دیجیتال و همکاری با مرجع قضایی دارد.

اما باید میان گزارش پلیسی و شکایت قضایی تفاوت قائل شد.

در پرونده‌های مهم، بهتر است از ابتدا مشخص شود:

عنوان اتهام چیست؟

علیه چه شخص یا اشخاصی شکایت می‌شود؟

چه ادله‌ای وجود دارد؟

چه ضرری ایجاد شده است؟

و چه اقدامات فوری باید درخواست شوند؟

اگر هویت مجرم را ندانیم می‌توان شکایت کرد؟

در بسیاری از جرایم سایبری، قربانی در ابتدای پرونده مرتکب را نمی‌شناسد.

ممکن است فقط شماره کارت، شماره تلفن، حساب کاربری یا آدرس کیف پول در اختیار داشته باشد.

ناشناس بودن مرتکب الزاماً مانع طرح شکایت نیست.

بخش مهمی از فرآیند تحقیقات ممکن است دقیقاً برای شناسایی شخص یا شبکه پشت جرم انجام شود.

اما هرچه اطلاعات اولیه کامل‌تر باشد، امکان پیگیری نیز بیشتر خواهد بود.

اگر حساب بانکی مقصد به نام فرد دیگری باشد چه می‌شود؟

این موضوع بسیار رایج است.

صاحب حساب باید توضیح دهد چرا پول مرتبط با جرم وارد حساب او شده است.

اما صرف ورود وجه به یک حساب نیز به تنهایی همیشه ثابت نمی‌کند صاحب حساب طراح اصلی جرم بوده است.

ممکن است حساب:

اجاره داده شده باشد

بدون اطلاع واقعی صاحب آن مورد استفاده قرار گرفته باشد

در اختیار عضو خانواده یا شریک تجاری بوده باشد

یا صاحب حساب آگاهانه در عملیات مشارکت کرده باشد.

تفکیک این وضعیت‌ها از مهم‌ترین بخش‌های تحقیقات است.

دفاع در اتهام جرایم سایبری

در برخی پرونده‌ها، شخص نه شاکی بلکه متهم است.

برای مثال حساب بانکی او در مسیر پول قرار گرفته است.

یک IP یا شماره تلفن به نام او ثبت شده است.

یا فعالیتی از حساب کاربری او انجام شده است.

در این شرایط دفاع حرفه‌ای باید میان انتساب ابزار و انتساب رفتار مجرمانه تفاوت قائل شود.

صرف اینکه سیم‌کارت به نام شخص است همیشه به تنهایی مشخص نمی‌کند چه کسی در زمان جرم از آن استفاده کرده است.

همچنین وجود یک تراکنش بانکی باید در بستر کامل رابطه مالی بررسی شود.

دفاع باید بر اسناد فنی، روابط مالی، زمان اتفاقات و عنصر روانی جرم متمرکز باشد.

شرکت‌ها و حملات سایبری

جرایم اینترنتی تنها اشخاص عادی را هدف قرار نمی‌دهند.

شرکت‌ها ممکن است با مواردی مانند:

نفوذ به ایمیل سازمانی

سرقت اطلاعات مشتریان

باج‌افزار

دسترسی غیرمجاز کارکنان

انتقال اطلاعات محرمانه

دستکاری داده‌ها

یا جعل دستور پرداخت

مواجه شوند.

یکی از حملات خطرناک، جعل ایمیل مدیر یا شریک تجاری و درخواست انتقال وجه به حساب جدید است.

در چنین شرایطی موضوع علاوه بر جرم کیفری ممکن است ابعاد قراردادی، بیمه‌ای، امنیت اطلاعات و مسئولیت مدیران را نیز ایجاد کند.

مهم‌ترین اشتباهات قربانیان جرایم سایبری

از خطاهای پرتکرار می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1. تأخیر چندروزه در مسدود کردن حساب یا کارت
  2. پاک کردن پیام‌ها
  3. تماس مستقیم و تهدیدآمیز با متهم
  4. پرداخت دوباره به اخاذ اینترنتی
  5. انتشار ماجرا و ادله در شبکه اجتماعی
  6. دستکاری تلفن یا سیستم قبل از حفظ اطلاعات
  7. اعتماد به افرادی که وعده «هک کردن هکر» می‌دهند
  8. ارسال رمز و کد تأیید برای اشخاص ناشناس
  9. پرداخت هزینه برای آزادسازی سرمایه در سایت‌های جعلی
  10. عدم بررسی حساب مقصد پیش از معامله

در جرم سایبری، حفظ مدرک و محدود کردن خسارت باید هم‌زمان انجام شوند

چه مدارکی برای بررسی پرونده سایبری لازم است؟

برای مشاوره اولیه بهتر است حسب مورد موارد زیر ارائه شوند:

  1. اسکرین‌شات کامل مکالمات
  2. اصل پیام‌ها در تلفن
  3. شماره تلفن‌های مرتبط
  4. شماره کارت و حساب‌های مقصد
  5. رسید تراکنش‌ها
  6. نام کاربری و لینک شبکه‌های اجتماعی
  7. ایمیل‌ها
  8. آدرس وب‌سایت
  9. قرارداد یا آگهی مرتبط
  10. اطلاعات تراکنش رمزارز در صورت وجود
  11. گزارش‌های بانکی
  12. ابلاغیه‌ها یا پرونده‌های قضایی قبلی
  13. هرگونه پیام تهدید یا درخواست وجه
  14. فایل‌ها و تصاویر مرتبط با حادثه

بهتر است مدارک در ترتیب زمانی مرتب شوند تا روند وقوع جرم قابل بازسازی باشد.

رویکرد گروه حقوقی نوبل در پرونده‌های جرایم سایبری

در گروه حقوقی نوبل، پرونده سایبری ابتدا بر اساس سه مسیر جداگانه بررسی می‌شود:

۱. مسیر فنی

چه حساب، دستگاه، شماره، تراکنش یا سامانه‌ای درگیر بوده است؟

۲. مسیر مالی

اگر پول جابه‌جا شده، از کجا خارج و به کجا منتقل شده است؟

۳. مسیر کیفری

رفتار دقیقاً با کدام عنوان قانونی انطباق دارد و چه ادله‌ای برای اثبات یا دفاع وجود دارد؟

بعد از آن، اقدامات فوری و استراتژی بلندمدت پرونده تعیین می‌شوند.

گاهی مهم‌ترین اقدام روز اول، پیدا کردن مرتکب نیست.

مهم‌ترین اقدام ممکن است جلوگیری از ادامه خسارت و حفظ امکان شناسایی مرتکب باشد

سؤالات متداول درباره جرایم اینترنتی

اگر از حسابم پول برداشت شده باشد چه کنم؟

در اولین فرصت دسترسی بانکی را ایمن کنید، تراکنش‌ها و پیام‌های مرتبط را حفظ کنید و موضوع را از مسیر بانکی، پلیس فتا و قضایی پیگیری کنید. سرعت اقدام در چنین پرونده‌هایی اهمیت زیادی دارد.

اگر فقط شماره کارت کلاهبردار را داشته باشم، می‌توان شکایت کرد؟

بله، ناشناس بودن هویت واقعی مرتکب لزوماً مانع شکایت نیست. شماره کارت و سایر اطلاعات می‌توانند بخشی از مسیر شناسایی باشند.

آیا اسکرین‌شات واتس‌اپ یا اینستاگرام مدرک محسوب می‌شود؟

می‌تواند به عنوان بخشی از ادله و قرائن مورد بررسی قرار گیرد، اما اصالت، انتساب و محتوای کامل مکالمه اهمیت دارند. بهتر است اصل داده نیز حفظ شود.

اگر کسی اینستاگرام مرا هک کند جرم است؟

دسترسی غیرمجاز به حساب یا داده‌های دیگری در صورت تحقق شرایط قانونی می‌تواند جرم باشد و اقدامات بعدی مانند اخاذی یا انتشار اطلاعات نیز ممکن است عناوین کیفری مستقل ایجاد کنند.

اگر کسی عکس خصوصی مرا تهدید به انتشار کند چه کنم؟

پیام‌ها را پاک نکنید، از پرداخت یا پاسخ‌های هیجانی بدون بررسی خودداری کنید و در سریع‌ترین زمان ممکن موضوع را از نظر حقوقی و قضایی پیگیری کنید.

آیا حساب بانکی که پول کلاهبرداری به آن رفته حتماً متعلق به مجرم است؟

خیر. ممکن است حساب واسطه یا اجاره‌ای باشد. نقش و میزان اطلاع صاحب حساب باید در تحقیقات مشخص شود.

در جرایم سایبری، زمان بخشی از پرونده است

در یک دعوای سنتی ممکن است یک سند سال‌ها بدون تغییر باقی بماند.

اما در فضای دیجیتال:

حساب ممکن است حذف شود.

پیام ممکن است پاک شود.

پول می‌تواند طی چند دقیقه از چند حساب عبور کند.

رمزارز ممکن است به کیف پول دیگری منتقل شود.

و یک حساب جعلی ممکن است همان روز از دسترس خارج شود.

به همین دلیل رویکرد به جرایم سایبری باید متفاوت باشد.

اول خسارت را محدود کنید، بعد ادله را حفظ کنید، سپس مسیر حقوقی را بر اساس واقعیت فنی پرونده طراحی کنید

گروه حقوقی نوبل، حسین شاهرخی و همکاران پرونده‌های کلاهبرداری اینترنتی، فیشینگ، برداشت غیرمجاز، هک، دسترسی غیرمجاز، تهدید و اخاذی اینترنتی، جعل هویت، سوءاستفاده از حساب‌های بانکی و سایر جرایم مرتبط با فضای دیجیتال را با تمرکز بر تحلیل مستندات، مسیر مالی و استراتژی شکایت یا دفاع بررسی می‌کند.