حقوق خانواده

وکیل مهریه در تهران، راهنمای جامع مطالبه، اجرا، اعسار و تقسیط مهریه

مهریه یکی از پرتکرارترین موضوعات پرونده‌های خانواده است و در عین حال یکی از موضوعاتی که بیشترین تصورات نادرست درباره‌ی آن وجود دارد.

این صفحه برای هر دو طرف نوشته شده است: هم زوجه‌ای که قصد مطالبه دارد و هم زوجی که با دعوای مهریه روبه‌رو شده است.

مهریه یک دِین است؛ مانند هر دِین دیگری هم مسیر مطالبه دارد و هم امکان دفاع

مهریه از کجا مطالبه می‌شود؟

بسته به نوع سند ازدواج و شرایط پرونده، معمولاً بیش از یک مسیر قابل بررسی است:

  • اجرای ثبت، از طریق دفترخانه‌ی محل ثبت ازدواج
  • دادگاه خانواده

این دو مسیر از نظر سرعت، هزینه، امکان توقیف اموال و نحوه‌ی رسیدگی به اعسار تفاوت دارند.

انتخاب میان آنها باید بر اساس وضعیت دارایی زوج، هدف زوجه و شرایط پرونده انجام شود، نه بر اساس عادت.

توقیف اموال

در پرونده‌ی مهریه، همان اصل پرونده‌های مالی حاکم است: حکم بدون مال قابل وصول، ارزش عملی محدودی دارد.

اموالی که معمولاً بررسی می‌شوند:

  • حساب‌های بانکی
  • ملک و مستغلات
  • خودرو
  • سهام و سهم‌الشرکه
  • مطالبات نزد اشخاص ثالث

در کنار آن، باید مشخص شود کدام اموال جزو مستثنیات دین محسوب می‌شوند و قابل توقیف نیستند.

مستثنیات دین

قانون برای حفظ حداقل زندگی بدهکار، برخی اموال را از شمول توقیف خارج کرده است.

این موضوع در پرونده‌های مهریه اهمیت عملی زیادی دارد، زیرا بخشی از اختلاف عملاً بر سر همین است که یک مال مشخص مشمول مستثنیات هست یا نیست.

ادعای مستثنیات دین به‌خودی‌خود پذیرفته نمی‌شود؛ باید احراز شود

اعسار و تقسیط

پس از مطالبه، زوج ممکن است دعوای اعسار مطرح کند.

در این مرحله موضوعاتی بررسی می‌شود مانند:

  • درآمد و وضعیت شغلی
  • دارایی‌های موجود و منتقل‌شده
  • سبک زندگی و هزینه‌های واقعی
  • شهادت شهود
  • سوابق مالی و بانکی

نتیجه‌ی این مرحله می‌تواند تفاوت میان دریافت یکجا و دریافت اقساطی چندساله باشد؛ بنابراین برای هر دو طرف مرحله‌ای تعیین‌کننده است.

انتقال اموال برای فرار از پرداخت

گاهی پیش از طرح دعوا یا در جریان آن، اموال زوج به نزدیکان منتقل می‌شود.

در چنین شرایطی باید بررسی شود:

  • زمان انتقال نسبت به زمان مطالبه
  • وجود یا نبود ثمن واقعی
  • رابطه‌ی طرفین معامله
  • تناسب قیمت با ارزش واقعی

بسته به شرایط، ممکن است مسیر حقوقی برای بررسی این معاملات وجود داشته باشد.

بذل، ابراء، اقرار به وصول و مصالحه

یکی از پرابهام‌ترین بخش‌های پرونده‌های مهریه، تفاوت میان این عناوین است و بی‌دقتی در انتخاب عنوان می‌تواند آثار جبران‌ناپذیری داشته باشد:

  • بذل مهریه معمولاً در چارچوب طلاق خلع مطرح می‌شود و با شرایط خاص خود همراه است
  • ابراء یعنی صرف‌نظر کردن از دِین
  • اقرار به وصول یعنی اعلام اینکه مهریه دریافت شده است، در حالی که ممکن است در واقع پرداختی صورت نگرفته باشد
  • مصالحه یعنی توافق بر مبلغ یا ترتیبی متفاوت

امضای سندی با عنوان «اقرار به وصول» بدون دریافت واقعی وجه، یکی از پرتکرارترین اشتباهات در پرونده‌های خانواده است

پیش از امضای هر سندی در این حوزه، آثار دقیق آن باید روشن باشد.

رابطه‌ی مهریه با طلاق

مهریه و طلاق دو موضوع مستقل‌اند اما در عمل بر یکدیگر اثر می‌گذارند.

در طلاق توافقی، تکلیف مهریه بخشی از توافق است و نحوه‌ی نگارش آن اهمیت دارد.

در طلاق‌های اختلافی، ترتیب و زمان‌بندی طرح دعاوی می‌تواند بر موضع طرفین اثر بگذارد.

به همین دلیل بهتر است پیش از طرح هر دعوا، نقشه‌ی کلی پرونده مشخص شود.

تصورات نادرست رایج

  1. تصور اینکه تعداد سکه به‌تنهایی نتیجه‌ی پرونده را تعیین می‌کند
  2. تصور اینکه مهریه با گذشت زمان از بین می‌رود
  3. تصور اینکه صرف بیکاری، اعسار را اثبات می‌کند
  4. تصور اینکه بذل و ابراء یکی هستند
  5. تصور اینکه مطالبه‌ی مهریه الزاماً به طلاق منجر می‌شود
  6. تصور اینکه توافق شفاهی درباره‌ی مهریه کافی است

چه مدارکی لازم است

  • سند ازدواج
  • مدارک هویتی
  • هر سند یا نوشته‌ای درباره‌ی پرداخت‌های انجام‌شده
  • اطلاعات مربوط به دارایی و شغل طرف مقابل
  • مکاتبات و پیام‌های مرتبط

بررسی این مدارک پیش از انتخاب مسیر، معمولاً از اصلاح بعدی پرونده کم‌هزینه‌تر است.