قراردادها

وکیل قراردادها و اختلافات قراردادی در تهران، تنظیم، فسخ، بطلان و مطالبه خسارت

بیشتر اختلافات قراردادی در لحظه‌ی امضا ساخته می‌شوند، نه در لحظه‌ی اختلاف.

قراردادی که در شرایط خوب و با اعتماد متقابل نوشته شده، معمولاً در همان شرایط خوانده نمی‌شود؛ زمانی خوانده می‌شود که رابطه به هم خورده و هر کلمه اهمیت پیدا کرده است.

متن قرارداد برای روز خوب نوشته نمی‌شود؛ برای روزی نوشته می‌شود که طرفین با هم اختلاف پیدا کرده‌اند

یک قرارداد چه زمانی قابل اتکاست؟

پیش از بحث درباره‌ی اختلاف، باید روشن باشد که قرارداد از نظر حقوقی چه وضعیتی دارد:

  • طرفین اهلیت داشته‌اند؟
  • موضوع قرارداد معین و مشروع است؟
  • تعهدات هر طرف روشن و قابل اندازه‌گیری است؟
  • زمان‌بندی اجرا مشخص است؟
  • ضمانت اجرای نقض تعهد پیش‌بینی شده است؟
  • مرجع حل اختلاف تعیین شده است؟

قراردادی که این موارد را روشن نکرده باشد، در زمان اختلاف خودش به موضوع اختلاف تبدیل می‌شود.

فسخ، بطلان، انفساخ و اقاله

این چهار عنوان در گفت‌وگوی روزمره جابه‌جا به کار می‌روند، اما آثار حقوقی کاملاً متفاوتی دارند:

  • فسخ، یعنی بر هم زدن قرارداد توسط یکی از طرفین با استناد به حق فسخ
  • بطلان، یعنی قرارداد از ابتدا اثر حقوقی نداشته است
  • انفساخ، یعنی قرارداد به‌خودی‌خود و بدون اراده‌ی طرفین منحل شده است
  • اقاله، یعنی طرفین با توافق یکدیگر قرارداد را بر هم می‌زنند

انتخاب عنوان نادرست در دادخواست می‌تواند باعث شود دعوا حتی در صورت بر حق بودن خواهان، به نتیجه نرسد

نقض تعهد و الزام به انجام تعهد

وقتی یک طرف به تعهد خود عمل نمی‌کند، معمولاً بیش از یک گزینه وجود دارد:

  • الزام طرف مقابل به انجام تعهد
  • مطالبه‌ی خسارت
  • استفاده از حق فسخ، در صورت وجود

انتخاب میان این گزینه‌ها به هدف واقعی موکل بستگی دارد: آیا می‌خواهد قرارداد اجرا شود یا می‌خواهد از آن خارج شود و خسارت بگیرد؟

این دو هدف مسیر حقوقی متفاوتی دارند و نمی‌توان آنها را هم‌زمان و بدون ترتیب پیش برد.

وجه التزام و خسارت

بسیاری از قراردادها مبلغی را به عنوان وجه التزام برای تأخیر یا نقض تعیین می‌کنند.

نحوه‌ی نگارش این شرط تعیین می‌کند که:

  • آیا وجه التزام جایگزین خسارت است یا علاوه بر آن
  • از چه تاریخی محاسبه می‌شود
  • سقف دارد یا ندارد
  • با الزام به انجام تعهد قابل جمع است یا خیر

یک جمله‌ی مبهم در این بخش می‌تواند تفاوت میان دو نتیجه‌ی کاملاً متفاوت باشد.

اظهارنامه و مکاتبات

پیش از طرح دعوا، معمولاً باید موضع خود را به صورت رسمی اعلام کرد.

اظهارنامه در بسیاری از پرونده‌ها نقش دوگانه دارد: هم فرصت حل اختلاف بدون دادگاه را فراهم می‌کند و هم سابقه‌ای رسمی از اعلام موضع ایجاد می‌کند.

مکاتبات، پیام‌ها و صورت‌جلسات نیز در زمان اختلاف اهمیت پیدا می‌کنند؛ بنابراین بهتر است از ابتدا منظم نگهداری شوند.

فورس ماژور و شرایط خارج از اراده

قراردادهای دقیق مشخص می‌کنند در صورت بروز شرایط خارج از اراده‌ی طرفین چه اتفاقی می‌افتد:

  • تعهد معلق می‌شود یا منحل؟
  • مهلت اجرا تمدید می‌شود؟
  • کدام طرف هزینه را تحمل می‌کند؟
  • اطلاع‌رسانی در چه مهلتی باید انجام شود؟

نبود این شرط باعث می‌شود در زمان بحران، تفسیر آن به اختلاف تبدیل شود.

شرط داوری

داوری می‌تواند سریع‌تر و محرمانه‌تر از دادگاه باشد، اما تنها در صورتی که شرط داوری دقیق نوشته شده باشد.

مواردی که باید روشن باشند:

  • داور یا نحوه‌ی تعیین داور
  • مدت داوری
  • محل و زبان داوری
  • قانون حاکم
  • هزینه‌ها

شرط داوری مبهم، عملاً یک مرحله‌ی اضافی به اختلاف اضافه می‌کند.

بررسی قرارداد پیش از امضا

ارزان‌ترین مرحله‌ی هر پرونده‌ی قراردادی، مرحله‌ی پیش از امضاست.

بررسی پیش از امضا معمولاً شامل این است که:

  • تعهدات هر طرف دقیق و قابل اثبات نوشته شود
  • ضمانت اجرا پیش‌بینی شود
  • سناریوی به‌هم‌خوردن رابطه از ابتدا دیده شود
  • مرجع حل اختلاف مشخص باشد
  • مدارک و پیوست‌ها منظم باشند

هزینه‌ی بررسی یک قرارداد پیش از امضا، معمولاً کسری از هزینه‌ی دعوایی است که از دل آن بیرون می‌آید

اشتباهات رایج

  1. استفاده از نمونه‌قراردادهای اینترنتی بدون تطبیق با موضوع
  2. نوشتن تعهدات به صورت کلی و غیرقابل اندازه‌گیری
  3. نداشتن ضمانت اجرا برای تأخیر
  4. امضای قرارداد بدون دریافت نسخه
  5. تکیه بر توافقات شفاهی در کنار قرارداد کتبی
  6. شرط داوری مبهم
  7. بی‌توجهی به پیوست‌ها و ضمائم